E hënë, 10.12.2018
Impresum - Marketing - Arkiva - Kontakt

Yll Press

BDI, si çdo parti tjetër e madhe, ka ditët e mira dhe ditët e këqija politike. Nisja e saj ishte shumë pozitive, roli i saj në ngushtimin e diferencave etnike është pozitive, Marrëveshja e Ohrit dhe një sërë vendimesh në zbatim të saj, janë meritë kryesore e kësaj partie.
Prof.As. Afrim Krasniqi: Ali Ahmeti, për një kohë të gjatë një politikan pa rivalë në hapësirën shqiptare








Në një intervistë për Agjencinë e Lajmeve Zhurnal, analisti i njohur dhe politologu nga Shqiperia Afrim Krasniqi, flet situatën aktuale politike në Maqedoni pas dorëheqjes së kryeministrit Gruevski, për faktorin shqiptar dhe liderin e tyre në qeveri Ali Ahmeti, për modelin e ri kushtetues të Maqedonisë dhe rolin pro-perëndimor shqiptar në institucionet Maqedonase, si dhe për qëndrimet e Tiranës zyrtare në lidhje me ngjarjen tragjike të Kumanovës “.

Intervistoi: Lavdrim Lita

Zhurnal: I nderuar zoti Krasniqi, dorëheqja e ish-kryeministrit Gruevski dhe emërimi i një kryeministri të përkohshëm që do ta çojë vendin në zgjedhjet e parakohshme të prillit, sipas marrëveshjesh së Përzhinos, është një rrugë përmes së cilës kërkohen një stabilitet politik. A mendoni se zgjedhjet e parakohshme janë një zgjidhje për krizën aktuale politike në Maqedoni?

Krasniqi: Së pari, me rastin e krizës në Maqedoni dhe zgjidhjes që iu dha krijohet një precedent i ri në raportet midis BE dhe shteteve aspirante: Brukseli ndikon dhe imponon ndryshim qeverie edhe në rastet kur qeveria vendore është produkt i zgjedhjeve. Në Shqipëri 1997 kriza prodhoi një kryeministër kalimtar nga opozita, në Maqedoni po ndodh e njëjta më 2016, në disa vende rajonale ka pasur praktika të njëjta, dhe se secilin rast është e diskutueshme legjitimiteti i krijimit të qeverive të pavotuara nga qytetarët. Natyrisht BE dhe SHBA ndikuan për tejkalimin e krizës direkte dhe shansin për më shumë veprim e përfaqësim demokratik në Maqedoni, por precedenti maqedonas mund të kërkohet ose aplikohet e njëjta edhe në ndonjë vend tjetër të rajonit. Nëse kjo ndodh, atëherë vihet në diskutim vlera e zgjedhjeve dhe koncepti i sovranitetit të përfaqësuar.
Së dyti, marrëveshja ishte kalimtare, e nxitur nga nevoja emergjente politike dhe me një qëllim kryesor, - gjetjen e mekanizmave për një largim të butë të Gruevskit nga pushteti dhe për balancimin e jetës politike midis mbështetësve të mazhorancës dhe opozitës. Ky ka qenë qëllimi kryesor, ky qëllim është realizuar, por marrëveshja dhe sjellja politike ndaj saj nuk ka asnjë garanci reale se problemet kryesore politike në Maqedoni janë zgjedhur. Përkundrazi, kriza e përfaqësimit mbetet prezent, mosbesimi është prezent, skandalet politike mbeten ende të pa hetuara, reformat mbeten të bllokuara dhe progresi ndëretnik pritet të jetë edhe më tej minimalist.

Zhurnal: Zoti Afrim, Si e vlerësoni Ju politikën e tre qeverive Gruevski kundrejt faktorit shqiptarë? Si ka qenë pritshmëria juaj?

Krasniqi: Zoti Gruevski ka qenë një kryeministër i mirë për qytetarët maqedonas në Maqedoni. Për shqiptarët kryeministri real ka qenë dhe është partneri i tij shqiptar. Mandatet e tij ndryshojnë nga rasti kur mazhoranca e tij kishte nevojë për votën e shqiptarëve dhe në rastin kur nevoja ishte formale. Në rastin e parë ai tregoi kujdes ndaj shqetësimeve shqiptare dhe realizoi disa premtime, në rastin e dytë shqiptarët ishin thjesht pjesë protokollare, dhe nuk bënë pjesë në prioritetet politike të tij. Përpjekjet e tij për kontrollin e spektrit politik shqiptar, për përdorimin e mbështetjes shqiptare në kontrast me opozitën e Zaev-it, për rolin e maqedonasit më të pranueshëm ndër shqiptarët, etj, janë pozitive për të, por jo për shqiptarët. Angazhimet e tij politike vijnë në kontrast të thellë me skandalet e mëdha, siç ishte rasti Mostra, ngjarjet në Kumanovë, si dhe tendencën për të korruptuar sa më shumë elitën politike shqiptare, dhe kështu, për ta shvleftësuar atë si faktor politik në zgjedhje dhe në rastet e debateve me rëndësi nacionale.

Zhurnal: Po, për rolin e BDI-së dhe në veçanti të zotit Ali Ahmeti në politikën Maqedonisë, si do ta vlerësoni?

Krasniqi: BDI, si çdo parti tjetër e madhe, ka ditët e mira dhe ditët e këqija politike. Nisja e saj ishte shumë pozitive, roli i saj në ngushtimin e diferencave etnike është pozitive, Marrëveshja e Ohrit dhe një sërë vendimesh në zbatim të saj, janë meritë kryesore e kësaj partie. Ali Ahmeti ishte për një kohë të gjatë një politikan pa rivalë në hapësirën shqiptare aty. Në fazën tjetër, atë të ofrimit të standardeve të larta demokratike e shtetërore për shqiptarët, BDI dështoi, nuk kapërceu dot praktikat klienteliste, ra viktimë e mbipushtetit, për më tepër kur në ditët e dështimit të saj nuk pati alternativë për ta zëvendësuar. Kjo ka bërë që cilësia e përfaqësimit shqiptar në Maqedoni vitet e fundit të jetë minimaliste dhe në funksion plotësues për axhendën e palës maqedonase, jo në funksion të interesave afatgjata të vetë shqiptarëve.

Zhurnal: Mali i Zi mori ftesën për NATO. Ndërsa Maqedonia për shkak të çështjes së emrit me Greqinë dhe shprehjes së qeverisë së Tiranës për një kushtëzim tjetër ka mbetur vendnumëro. A mund të na thoni: si ka qenë roli i faktorit shqiptar në lidhje me ndërkombëtarët në Maqedoni, në lidhje me NATO-n dhe Rusinë?

Krasniqi: Tirana zyrtare e ka tërhequr deklaratën e saj kushtëzuese dhe me siguri, as sot dhe as në të ardhmen, në asnjë rrethanë, Tirana nuk do të përdorë veto ndaj Maqedonisë. Integrimi i saj në NATO është interes edhe i Shqipërisë, është një lajm i mirë për shqiptarët në Maqedoni. Vonesa në këtë proces, është kryesisht përgjegjësi e taktikave nacionaliste të palës maqedonase në Shkup dhe të Athinës zyrtare. Pikërisht këtu pala shqiptare në Tetovë do të duhej të kishte qenë më aktive, ta konsideronte çështjen e emrit edhe prioritet të saj dhe të ndikonte më shumë në kapërcimin e ngërçit, pasi me integrimin më të fituar janë shqiptarët dhe më pak të fituar janë nacionalistët ekstremistë maqedonase. Për shkak të pozitës duale etnike, asnjë nuk i ndalon partitë shqiptare të jenë dukshëm duale edhe në përcaktimin pro perëndimor të akteve zyrtare të Maqedonisë, pra që përmes akteve publike të investojnë më shumë kundër çdo politike që tenton të zgjerojë praninë sllave, ruse apo orientale në Maqedoni, - në funksion të projektit perëndimor demokratik, siç janë edhe emërtimet e dy partive kryesore shqiptare.

Zhurnal: A mendoni se Shqiptarët në Maqedoni duhet të besojnë edhe njëherë partisë më të madhe në pushtet, dhe dhënë votën tyre, për të shtyrë proceset deri në fund, integrimi i Maqedonisë në NATO dhe BE?

Krasniqi: Shqiptarët nuk duhet të presin që e ardhmja e vendit të tyre të vendoset nga pala maqedonase, shqiptarët duhet të ndikojnë në zgjidhjen e problematikave. Ata nuk mund ta vendosin se cila parti maqedonase merr shumicën, por ata mund ta kushtëzojnë bashkëpunimin politik me nevojën edhe për një axhende të dukshme pro perëndimore të Maqedonisë. Nuk ka rëndësi cili do të jetë partneri i tyre kryesor në qeveri, rendësi ka që veto e tyre etnike të përdoret për gjëra shumë më të rëndësishme sesa praktikat lokale klienteliste apo protokollare të bashkëqeverisjes. Por për të pasur efikasitet, shqiptarët e kanë bastin me veten, - partitë shqiptare duhet të mësojnë nga gabimet e së kaluarës dhe praktikat e mira, - të heqin dorë midis tyre nga trajtimi i Tjetrit si armik, fatkeqësi, bandë kriminale, etj, dhe të dialogojnë, të krijojë ura ndërveprimi dhe të arrijnë të hartojnë një platformë afatgjatë politike brenda kornizës së të cilës duhet të veprojnë çdo parti shqiptare sot e në të ardhmen, pavarësisht se cila do jetë shumicë dhe se cila do të jetë partner qeverisës.

Zhurnal: Brenda BDI-së ka njerëz të cilët po tentojnë të bindin të tjerët, por edhe BE-së dhe disa kryeqendra të saj, për reforma të ‘lehta ‘ dhe ‘rënda’ të sistemit kushtetues në Maqedoni. Çfarë mendoni ju për kushtetutën e Kosovës, e hartuar nga BE dhe SHBA ? A do të ishte ajo ‘idealja’ për Maqedoninë dhe pozitën e shqiptarëve?

Krasniqi: Jo, modeli i Kosovës nuk mendoj se vlen për Maqedoninë. Kushtetuta dhe legjislacioni i Kosovës i njeh pakicës serbe shumë më tepër pushtet sesa çdo pakice tjetër në botën demokratike. Në Maqedoni shqiptarët nuk janë minoritet, janë faktor shtet-formues dhe një prej dy identiteteve të shtetit. Ata duhet të kenë shumë më tepër të drejta, hapësirë, përfaqësim dhe zë në ndërtimin e të ardhmes së përbashkët. A mund të arrihet kjo me reforma të lehta apo të rënda? Ne kemi shembullin e Marrëveshjes së Ohrit. U deshën shumë vite që të jetësohen 70% e angazhimeve të saj, sa edhe janë realizuar. Një reformë e re në sistem dhe kushtetutë duhet të reflektojë nga kjo praktikë kritike dhe të kërkojë modele të reja bashkëjetese, si për shembull, modelin zviceran apo belg të shtetit dhe të sistemit politik.

Zhurnal: Zoti Krasniqi, Në skenën politike shqiptare në Maqedoni kanë dalë parti të reja politike, disa nga degë të dy partive të mëdha politike, e ndonjë tjetër e lindur e re dhe me frymëzim islami politik. A mendoni se rritja e numrit të partive politike është një rritje të fragmentizimit të ndikimit shqiptar në politik-bërjen e Shkupit?

Krasniqi: Shqiptarët në Maqedoni po reflektojnë të njëjtën sëmundje të shqiptarëve në Tiranë, Prishtinë, Ulqin dhe Preshevë, - shumë parti, pak liderë politikë dhe rënie të cilësisë reale të përfaqësimit. BDI me problemet në funksionimin ekzekutiv të saj ka krijuar hapësira të cilat do duheshin të merreshin nga PDSH nëse alternativa do të kishte forcë morale dhe potencial ndryshimi. Siç duket, rënia e BDI ka zënë edhe PDSH poshtë ndaj edhe janë krijuar hapësira boshe ku kërkojnë të lëvizin aktorë të rinj politikë. Unë jam pro pasurimit të listës konkurruese nëse vërtetë janë alternativa të tilla dhe nëse janë më të mira sesa ato që kemi. Fragmentarizmi dëmton, i lejon palës maqedonase të përzgjedhë partnerë për në qeveri, por edhe i detyron partitë e mëdha shqiptare, si BDI e PDSH të ndryshojnë, të reformohen, të bëhen më atraktive dhe më përfaqësuese. Shqetësimi për parti që kanë prapavijë ekstremiste fetare është madhor, është serioz, dhe nëse vërtetë krijohen identitete të tilla dhe ia dalin të përfaqësojnë një pjesë të shqiptarëve, atëherë do të kemi të bëjmë me një lajm negativ afatgjatë për shqiptarët. Kombi më pro perëndimor në rajon nuk mund të bëhet për asnjë arsye vatër e ekstremistëve kundër vlerave dhe parimeve perëndimore të demokracisë, shtetit dhe shoqërisë.

Zhurnal: I nderuar Zoti Krasniqi, Si e shikoni ju qëndrimin e politikës së jashtme të Tiranës kundrejt ngjarjeve të rënda të ndodhura në Maqedoni. E kam fjalën për ngjarjet e Kumanovës, ku edhe sot e kësaj dite nuk kemi një dokument zyrtar që të shpjegojë realisht çfarë ndodhi në Kumanovë. Çfarë mund të kishte bërë më shumë Tirana zyrtare?

Krasniqi: Unë kam dyshim nëse shteti shqiptar ka një politikë ndaj Maqedonisë përves asaj protokollare, të kushtëzuar nga Samiti i Berlinit, NATO, BE apo këshillat amerikane. Pra, Shqipëria duhet të ketë një politikë e strategji afatgjatë, duhet të ketë njësi që trajton problematikën rajonale dhe veçanërisht edhe në Maqedoni, duhet të ketë institucion që merret me shqiptarët jashtë kufirit shtetëror, duhet të ketë politika nxitëse në biznes, në shkëmbime kulturore, në shkëmbime akademike, në projekte të përbashkëta në kuadër të programeve të BE-së, në fushat e turizmit, energjisë, bujqësisë, mjedisit, etj. Rendja pas protokolleve formale dhe marrëveshjeve pa produkt, janë sëmundje të politikës së jashtme formale të periudhës së vjetër, - sot marrëdhëniet duhet të jenë shumë më intensive dhe më me përmbajtje. Tirana zyrtare ka ende gjëra për të korrektuar: sjellja e Tiranës zyrtare ndaj krizës së mosbesimit midis palëve shqiptare në Tetovë ishte e gabuar, ishte klienteliste dhe bazohej kryesisht në njohjet personale. Ngjarja në Kumanovë as nuk u kuptua në Tiranë, çoroditja arriti deri në atë pikë saqë u bë krahasim midis pozitës së shqiptarëve në Maqedoni me banorët maqedonas në dy fshatra në Shqipëri. Janë detaje që tregojnë se ka ende shumë për të bërë dhe kjo është detyrë kushtetuese. Në aspektin afatshkurtër ambasada jonë aty duhet të jetë më aktive, partitë shqiptare të Tetovës duhet të jenë më shpesh pjesë e tryezave konsultative reciproke me Shqipërinë, deri edhe media, shoqëria civile dhe komunitetet fetare duhet të kenë shumë më tepër shkëmbime dhe rezultate, - një bilanc që fatkeqësisht mungon midis dy vendeve.

Publikuar: 25.01.2016 | 12:24
Lexuar: 765 herë
Printo PDF format Shto në,..

Komentet

Ndalohet përdorimi i gjuhës denigruese dhe fjalëve ofenduese ndaj individëve dhe ndaj grupeve specifike, si dhe komentimet që s`kanë të bëjnë me temën e artikullit. Moderatorët mbajnë të drejtën e fshirjes së komenteve që thyejnë rregullat e komunikimit.
Emri:
Email adresa:
Komenti:















Developed by: Just5 Studio
Rss furnizime