"Një prej parakushteve për shfrytëzim të fondeve të BE-së është përgatitja e mirë e administratës shtetërore dhe ekzistimin e agjencive kombëtare adekuate për mbikëqyrjen e shpenzimit të parave. Për fat të keq, vitin e fundit Maqedoni po vohohet me akreditimin e këtyre trupave, kështu që mjetet ende presin dhe nuk janë disponuese për shfrytëzim", deklaroi Anton Florian Barishiq nga Kroacia, ekspert evropian për zhvillim rajonal, pas punëtorisë së sotme "BE-Fondet paraqasëse - Çka realisht duhet të bëjmë?" në Odën Ekonomike.

Barishiq theksoi se ajo që nuk do të shpenzohet në vitin vijues, nuk mund të shfrytëzohet vitin e ardhshëm dhe kjo, siç tha, është problemi më i madh.

"Për Maqedoninë nga fondet evropiane në periudhën 2007-2013 janë paraparë rreth 460 milionë euro. Por, prej tyre kanë mbetur edhe 300 milionë", theksoi Barishiq, duke shtuar se një pjesë e 160 milionë eurove të humbura për vitin 2007 dhe 2008 ndoshta do të kompenzohen nëpërmjet programeve tjera.

Shteti, porositi Barishiq, duhet të punojë në mënyrë maksimale intensive për krijimin e kushteve të nevojshme institucionale dhe të hapë hapësirë për inkuadrimin e profesionistëve të cilët do të ndihmojnë për shfrytëzim më racional dhe më efikas të mjeteve të BE-së.

"Apeloj që institucionet të përgatiten sa më shpejtë dhe t'u mundësojnë kompanive të Maqedonisë t'i absorbojnë mjetet e BE-së. Nëse Maqedonia i shfrytëzon të gjitha paratë, kjo do të jetë më shumë se një tregues i mjeftueshëm, gjegjësisht indikator për shkallën rritjes së standardit dhe për përmirësimin e imazhit shoqëror-ekonomiknë tërësi", tha eksperti.

Maqedonia si vend kandidat për anëtarësim në BE ka të drejtë t'i shfrytëzojë mjetet e IPA-s, një lloj instrumenti paraqasës i afërt nëpërmjet programeve të ndryshme operative që i mundëson shtetir ta ngrisë kapacitetin e saj në segmente të ndryshme.

IPA ka pesë komponenta, zhvillim institucional, bashkëpunim kufitar, projekte infrastrukturore, resurse njerëzore dhe zhvillim rural, por Maqedonia momentalisht po i shfrytëzon vetëm dy të parat.

"Të tjerat nuk zbatohen sepse ende pritet akreditimi i dy agjencive, IPARD dhe Zyrës Qendrore në Ministrinë e Financave. Programi operativ 2007 - 2009 është gati, i aprovuar, i konfirmuar dhe me buxhat të caktuar nga BE-ja, por edhe kjo nuk është realizuar për shkak të mospasjes së akreditimit. Sipas marrëveshjes me Komisioni Evropian, mjetet e pashfrytëzuara duhet barten nga viti në vit, por ekziston rrezik që një pjesë e tyre të humben", tha Jadranka Rizankovska, ish-këshilltare për programet e BE-së në Odën Ekonomike.

Ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, përfaqësuesit e të cilëve në punëtorinë morrën instrukcione rreth përgatitjes së projekteve për marrjen e parave nga BE-ja, nuk mjaftueshëm të njohur me atë se çka është IPA, sa komponenta ka ose cila është rëndësia e saj. Sipas tyre, politika është arsyeja kyçe për projektete e deritanishme të parealizuara.

"Nuk jemi të përgatitur për IPA, as nuk kemi strukturës kualifikuese të të punësuarve të cilët do t'i përgadisin. Shteti nuk ka agjenci, e as institucione nëpërmjet të të cilave do të realizohen projektet. Nuk e dimë se si do të shkojë realizimi, nëse nëpërmjet institucioneve bankare ose nëpërmjet Ministrisë së Ekonomisë ose asaj të Financave. Problemi është politik", tha Vanço Apostollov nga "Zegin"-i.

Madje tani ndërmarrjet janë informuar se projektet mundet që drejtpërdrejt të dorëzohen në BE.

Kroacia, siç informoi Berishiq, këtë vit ka shfrytëzuar 60 për qind nga mjetet miratuara të përgjithshme.