Prof. Dr. Nebi Dervishi

Viti 2011 bashkon në një të vetme dy skajet e jetës së tij: 90- vjetorin Jubilar të lindjes dhe 5 vjetorin e vdekjes së Mehmetriza Ejup Murtezani – Gega, i cili tërë jetën me përkushtim ia fali Shqipërisë dhe flamurit Kombëtar.

Mehmetriza E. Murtezani – Gega lindi më, 23 nëntor 1921 në lagjen e Sahatit në qytetin e Tetovës, në një familje të thjeshtë zejtare me tradita kombëtare. Shkollimin fillore e bëri në vendlindje, ku edhe do të vazhdojë shkollën e mesme zejtare në vitet e sundimit të mbretërisë jugosllave. Që në vitet e rinisë së hershme, Mehmet Gega njohu drejtpërdrejtë padrejtësitë dhe terrorin sistematik që ushtronin falangat e xhandarmërisë jugosllave në trojet lindore shqiptare, të cilat Evropa plakë në vitin 1913 ia dhuroi në Londër, Serbisë.

Si i ri, Baca Mehmet shquhej për zgjuarsinë, gatishmërinë dhe guximin që kishte, për t’i kundërvënë dhunës dhe gjenocidit që ushtronte ndaj shqiptarëve administrate serbomadhe e Karagjorgjeviqëve. Për këtë arsye edhe u arrestua për herë të parë në vitin 1939 derisa punonte në farkëtarinë, që ishte zeje tradicionale familjare.
Në vitet e Luftës së Dytë Botërore, në veçanti gjatë viteve 1941-1944 në takimet me mësuesit pishtarë të ardhur nga Shqipëria londineze, të cilët kishin ardhur për të hapur shkollat e para në gjuhën shqipe, u brumos edhe më shumë me ide kombëtare të rilindasve tanë, të cilave ide u qëndroi besnik deri në frymën e fundit, më 14 mars 2006, (Ditën e Verës).

Pas vitit 1945 Mehmetriza Gega emërohet mësues në disa fshatra të rajonit të Tetovës, si në Nerasht, Novo Sellën II e Grupçin.

Ndryshimi i sistemit monarkik serbosllav në atë sllavo-komunistë pas vitit 1945, nuk ndryshoi asgjë, por përkundrazi në emër të ashtuquajturës “vëllazërim-bashkim”, thelloi edhe më shumë dhunën për dëbimin e shqiptarëve nga vatrat shekullore për në Anadolli. Kësaj politike gjenocidale, Mehmet Gega iu kundërvu me tërë forcat e tija intelektuale e njerëzore; Lëvizi nga një qytet në tjetrin, në Prizren, Mitrovicë, Prishtinë, Kumanovë, Ohër, Strugë, Dibër, Preshevë, etj., për t’i trimëruar shqiptarët dhe për t’i bindur që të mos i lëshojnë trojet e tyre stërgjyshore, duke përgatitur e shpërndarë afishe me përmbajtje: “MOS SHKONI NË TURQI”, “VENDI YNË ËSHTË KËSHTU”, “KËTU DO TË GJEJMË LININË”…, etj. Pra, mësuesit ishin ato që penguan këtë proces të projektuar në kuzhinat më të errëta të pushtetit, ndaj edhe vazhdimisht ishin të përndjekur.

Sistemi i egër komunist nuk lejonte veprime legale. Ndonëse aktiviteti i atdhetarit dhe mësuesit Mehmetriza Gega zhvillohej në konspiracion të plotë, megjithatë UDB-ja arriti që ta zbulojë. Dhe pikërisht në qytetin e Shkupit, pasi kishte shpërndarë afishe nëpër vende të ndryshme, në një hanë të këtij qyteti, falangat e arrestuara dhe në maj të vitit 1955 e dënojnë me 10 vjet burg të rëndë.
Edhe pas vuajtjes së dënimit, dhe vitet e ’60 të shek. XX, pozita e shqiptarëve nuk kishte ndryshuar fare dhe Mehmetriza Gega pas daljes nga burgu u shndërrua në idhull i rinisë shqiptare, si simbol i qëndresës, sepse kudo që lëvizte me shokë propagandonin idetë për avancimin e të drejtave kombëtare në trojet e vatrat e tyre lindore.

Klima politike e krijuar në Kosovë nga lëvizja studentore dhe aktiviteti i ngjeshur I Bacës Mehmet në Tetovë, Shkupë, Ohër, Dibër, Manastir, etj., gjeti edhe në këto hapësira përkrahje të parezervë për një lëvizje mbarë kombëtare që kulmoi me demonstrata t e lavdishme të 22-23 dhjetorit 1968 në Tetovë. Mehmetriza Gega u akuzua si organizatorë dhe mori dënimin maksimal si udhëheqës i grupit, 10 vjet burg të rëndë, prej të cilave, shtatë (7) vjet i vuajti në burgun famëkeq të Idrizovës. Bashkëvuajtësit shqiptarë në këtë burg, pa përjashtim, evokojnë kujtime për Bacën Mehmet, figurë emblematike e qëndresës, e sidomos për qëndrimin burrëror e kombëtar.

Për të hedhur dritë mbi figurën e personalitetin e Bacës Mehmet dhe për të kompletuar portretin e madhështinë e kësaj figure komplekse, kamë biseduar me më shumë bashkëvuajtës të kazamateve jugosllave, të cilët e kanë njohur fizikisht dhe shpirtërisht, si: Shefit Iljazi, Fafet Halili, Faik e Xhemil Mustafa, Sejdin Lloga, Kadri Pollozhani, Shpëtim Pollozhani, Fadij Bajrami, e sidomos, bisedën më të gjatë e pata me z. Irfan Vllashi nga Struga, i cili në mes tjerash tha: “… i vogël dhe i mjerë është ai popull që i shkel dhe i le në harresë figurat e mëdha kombëtare. Në plejadën e këtyre personaliteteve kombëtare pa dyshim është edhe Baca Mehmet Gega, për figurën e të cilit, unë personalisht e kamë krenari të evokojë moment të ditëve të burgut, por edhe pas kësaj, ndërsa ju e keni privilegj të shkruani për Bacën e Mehmet e të kujtojmë veprimtarinë atdhetare, të njërit nga personalitetet më të vendosur të rezistencës shqiptare në vitet e njëmendësisë sllavo-komuniste.

Me Bacën Mehmet Gega, për disa vjet punuam bashkë në Idrizovë. Te ky njeri u thjeshtë e kompleks, nuk di se çfarë të theksojë më parë: vendosmërinë, guximin, trimërinë, sinqeritetin, modestinë… Ai na dhuronte shpresën t’u qëndronim dhe t’i përballnim të gjitha sfidat e kohës, në ditët e vitet e burgut, sepse ishte simbol i rezistencës, sakrificës sublime, nacionaliste I pashoq në anët tona. Bisedonim gjatë për pozitën e popullit shqiptar në trevat tona lindore. Ishte optimist. çdo herë, bisedën e niste dhe e përfundonte me fjalët: “Do ta bëjmë Shqipërinë”- sepse kështu dëshironte: “Bashkëpunimin miqësor e vazhduam edhe pas vuajtjes së dënimit. Shumë shpesh vinte në Strugë e unë shkoja në Tetovë. Para se të vdiste, zhvillova një bisedë telefonike me vajzën e Bacës Mehmet, e cila në fillim më tha se: “Babi është rëndë i sëmurë dhe e ka kapluar skleroza”. E dëshpëruar skajshmërishtë, vajza zonja Valdeta vazhdoi: “Baca Irfan! Këto udhëheqësia nuk ia çelën derën me disa përjashtime.

Vetëm ju shokët e Strugës na mbështesni momentalisht rast Babit i thash: O BABI, E KALOVE TËRË JETËN NËPËR BURGJE EDHE NUK MË LE NJË VËLLA. E ai, pasi u mendua për një çast, me një vendosmëri të palëkundur më tha: KREJT DJEMT E VAJZAT SHQIPTARE JANË VIJTË E VIJAT E MIJA”. Por, kjo nuk paska qenë ashtu-përfundoi biseda me vajzën. Baca Mehmet shumë rrallë dhe shumë pak fliste për arrestimin e parë e të dytë, si dhe për torturat dhe metodat çnjerëzore që përdornin xhelatët e gardianët në hetuesi e në burg. Njëherë në konfidencë të plotë shkarazi I shpëto dhe tha se gjatë hetimeve e kanë varur për këmbësh në kokë poshtë, për të pranuar aktakuzën , por, megjithëse ka vjell gjak për hunde e për goje, ai nuk ka pranuar asgjë as në gjykimin e parë e as në të dytin”- përfundoi Zoti Irfan.

Baca Mehmet Gega, pas hapjes së Universitetit të Tetovës në 1944-1995, gati për çdo ditë qëndronte në ambientet e Universitetit në Reçicë të Vogël, te Monopoli dhe në objektet e lokalet për rreth. Edhe unë personalisht kamë pasur fatin ta njoh e të bashkëbisedoi me këtë personalitet, të pimë kafe e të këmbejmë mendime. Kënaqej kur shihte atë armatë studentësh që ndiqnin rrugën e dijes. Gati

për çdo ditë, pas leksioneve në Reçicë të Vogël apo te Monopoli uleshim dhe pinim kafenë dhe bisedën e niste dhe e përfundonte me fjalët: “DO TA BËJMË SHQIPËRINË- SEPSE GARANCIA MË E MADHE ËSHTË KJO ARMATË DIETARËSH E DJEMVE E VAJZAVE QË STUDJOJNË NË KËTË TEMPULL DITURIE…”

Edhe pas vajtjes së dënimit të fundit, ai tani edhe më i brumosur me ide kombëtare dhe urrejtje ndaj pushtetmbajtësve, vepronte e militonte sy patrembur për rrënimin e pushtetit titist jugosllavë. Falë guximit dhe vendosmërisë si ishte shndërruar në figurën emblematike në qytetin e Tetovës dhe më gjerë. Organet e sigurimit shtetëror e përcillnin çdo hap e aktivitet të tij. Për këtë Baci Mehmet ishte i vetëdijshëm, por kurrë nuk luhatej nga detyra kombëtare ku ishte pozicionuar, thellësisht i bindur se s’kishte çka të humb, ndërsa për të realizuar idealet e tija, ishte i përgatitur për t’u përballur edhe me të gjitha sfidat që mund t’i dilnin përpara.

Gjithmonë ishte optimist në shpirt dhe këtë frymë atdhetare bënte përpjekje ta përhapte në masën e gjerë në ndeje të ndryshme, në dasma, në mort, në festa e tubime e në biseda rutinore gjithmonë thoshte se : “Do ta bëjmë SHQIPËRINË, SE TIRANËVE JUGOSLLAVË U KA ARDHUR FUNDI”. Bindjen dhe mendimet e tij i argumentonte me ndryshimet që ndodhnin në Evropë e më gjerë në fund të viteve ’80 të shek. XX. Prishja e “Murit të Berlinit, e shihte si reale dhe korrigjimi i një padrejtësie që i ishte bërë popullit gjerman. Kjo sipas Bacës Mehmet, hapte një horizonte të ri edhe për shqiptarët. Idealin e bashkimit kombëtar tanimë e shihte sit ë realizuar dhe, kur e kundërshtonin si gjithmonë me vendosmëri ua kthente: “UNË TANIMË, PO E SHOH TË BËRË SHQIPËRINË ETNIKE, E JU SHKURTËPAMSIA JU BËNË TË VERBËR, POR JAMË I BINDUR SE EDHE JU SË SHPEJTI DO TA SHIHNI”.

Për figurën e Mehmetriza Murtezani- Gegës deri tani kanë shkruar: Prof. Beqir Berisha, Dr. Vebi Bexheti, Faik Mustafa, Dr. Vebi Xhemaili e ndonjë tjetër, por një studim të mirëfilltë e një monografi kushtuar këtij personaliteti të pajisur me virtyte njerëzore e kombëtare, kohëve të fundit është duke e përgatitur studiuesi e historian Ismet Jonuz- Krosi, së bashku me autorin e këtij shkrimi, “Mehmet Gega, simboli i qëndresës kombëtare” e cila pret dritën e botimit me rastin e 90 vjetorit të lindjes së Mehmet Gegës.
Të rrallë janë atdhetarët siç ishte Mehmetriza Murtezani – Gega, i cili kurrë nuk u pajtua me copëtimin e tokave shqiptare, në copëra administrative dhe punën e partive politike e shihte me një rezervë sepse ai për ndryshim nga platformat politike atdhetare e deshi të tërë dhe asnjëherë nuk e identifikoi me “hisen” e pushtetit që në emër të pluralizmit ua jepnin të tjerët. Andaj porosia jetike e Bacës Mehmet është e Skalitur në Gravurën e gurvarrit e tij, që në vend të epitafit flasin viset shqiptare, ku frymon shqip, jetohej dhe flitet shqip.

Amaneti i fundit i tij lënë shqiptarëve është: “TA BËNI SA MË MIRË SHQIPËRINË”.
“Portretin kushtuar Bacës Mehmetriza Murtezani-Gegës, për koincidencë e përfundova sot, më 07 mars 2011, në Festën e Mësuesit dhe nxënësve- ashtu siç ishte edhe Baca Mehmet- pishtar i arsimit…