Fadil Sertolli

Zëvendëskryeministrja e Kosovës, Edita Tahiri, e cila udhëheq delegacionin kosovar në bisedimet Prishtinë-Beograd në Bruksel, në një intervistë ekskluzive për “Zërin”, përgjigjet me diplomaci se si ndihet kur takohet me Borisllav Stefanoviqin, njeriun që i ka ndërsyer serbët të djegin Jarinjën.

Deklaron se Serbia, me politikën e saj destruktive dhe donkishoteske që po ndjek, gjendet në mat-pozicion.

Sipas Tahirit, Beogradi i ka hyrë dialogut me Prishtinën vetëm sa për sy e faqe dhe me qëllim të përfitimit drejt integrimeve evropiane. Ajo ka deklaruar se Serbia nuk ka qenë e vetëdijshme se ka një seriozitet të madh të faktorit ndërkombëtar që marrëveshjet nga dialogu teknik të zbatohen në praktikë.

Zbulon një detaj se, pas ngjarjeve të 25 korrikut, takimi i 2 shtatorit në Bruksel ka qenë i rëndë dhe është shoqëruar edhe me tensione. Pohon se në takimet që ka zhvilluar me homologun e saj, shpeshherë ka ditur edhe të kritikojë ashpër Stefanoviqin dhe Qeverinë serbe për ndërhyrjet në çështjet e brendshme të Kosovës.

Ajo flet edhe për rundin e ardhshëm të bisedimeve, për moszbatimin e marrëveshjeve nga ana serbe, ndërkaq thotë se është kundër administrimit ndërkombëtar të veriut.

Për sovranitet shtetëror nuk flasim me Serbinë

Zëri: Pas disa rundesh të bisedimeve, duket se procesi ka hasur në vështirësi. Apo, thënë ndryshe, ka hasur sharra në gozhdë pasi që Beogradi është tërhequr nga procesi. A do të mbahen bisedimet?

Tahiri: Dialogu teknik në Bruksel, me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian dhe me mbështetjen e fuqishme të SHBA-ve, ka vazhduar tash shtatë muaj dhe në kuadër të angazhimeve për të gjetur zgjidhje për çështjet praktike midis dy shteteve, Kosovës dhe Serbisë, ka pasur rezultate konkrete që kanë dalë përmes 5 marrëveshjeve: për lëvizjen e lirë, vulat dhe tregtinë e lirë, çështjen e njohjes reciproke të diplomave universitare, si dhe për kthim të dokumentacionit të regjistrave civil.

Mirëpo, tashmë po vërehen ngecje në proces dhe ngecja kryesore ka të bëjë me çështjet e implementimit të marrëveshjeve për të cilat Kosova ka dhënë provimin konstruktiv, sepse jo vetëm që i ka zbatuar marrëveshjet për tregtinë e lirë, por ka dhënë kontribut pozitiv dhe kjo është vlerësuar lart edhe nga BE. Nga ana tjetër, penguesi i proceseve apo bllokuesi i proceseve është Serbia, e cila nuk po tregon seriozitet për dialogun teknik në përgjithësi, si dhe në zbatimin e marrëveshjeve.

Zëri: A pritet të mbahet rundi i ardhshëm i bisedimeve? Çfarë mesazhesh pritet të sjellë në Beograd dhe Prishtinë, Robert Cooper?

Tahiri: Para se të flas për përgatitjet e BE-së për rundin e ardhshëm, dua edhe një herë të theksoj se rundi i shtatë nuk u mbajt për faktin se Serbia dështoi në imponimin e temës së pikave doganore ne veri të vendit. Ne, si Qeveri e Kosovës, kemi qenë të prerë se për çështje të sovranitetit shtetëror nuk flasim me Serbinë, si rrjedhojë edhe për pikat doganore nuk flasim me ta.

Tani, se kur do të vazhdojnë bisedimet me Serbinë, varet nga vendosmëria e BE-së, që të gjejë rrugët e detyrimit, pra që pala serbe të jetë bashkëpunuese në dialog dhe bashkëpunuese në zbatimin e marrëveshjeve. Në këtë kuadër është edhe vetë angazhimi i Robert Cooperit, që do të vizitojë në fundjavë Beogradin dhe Prishtinën.

Zëri: Kur pritet të implementohen marrëveshjet e mëparshme: për lëvizje të lirë, për kadastër dhe për diploma?

Tahiri: Çështja e implementimit të marrëveshjeve i mbetet Serbisë. Duket se ata nuk janë të gatshëm për këtë punë. Pra, sado që gjatë dialogut janë angazhuar dhe janë arritur pesë marrëveshje, siç po shihet, Serbia ka dashur vetëm të arrijë marrëveshje në letër dhe të përfitojë përparime në rrugën drejt BE-së. Mirëpo, nuk e ka ditur se ka një seriozitet më të madh të faktorit ndërkombëtar që dialogu teknik të prodhojë marrëveshje dhe zbatim të tyre. Me këtë rast të gjithë faktorët relevantë ia kanë bërë të qartë Serbisë se nga dialogu duhen rezultate.

BE do ta detyrojë Serbinë të respektojë marrëveshjet

Zëri: Është shumë e paqartë marrëveshja për doganat, apo këtë paqartësi po e bën Serbia. Mallrat serbe hyjnë lirshëm në Kosovë, por nuk ndodh e njëjta në Serbi?

Tahiri: Marrëveshja për vulat doganore dhe tregtinë, është shumë e qartë. Marrëveshja ndërtohet nga tri elemente kryesore. I pari është që të dyja shtetet angazhohen për vendosjen e marrëdhënieve tregtare në kuadër të rregullave të CEFTA-s dhe parimeve evropiane. Meqenëse të dyja shtetet janë anëtare te CEFTA-s, Serbia i njeh mirë rregullat tregtare midis dy shteteve, që nënkupton se duhet të ketë një lëvizje të lirë të mallrave në mënyrë reciproke dhe embargoja që Serbia vazhdon t’ia bëjë mallrave të Kosovës është shkelje e rregullave të CEFTA-s dhe parimeve evropiane...

Zëri: A ka qenë zgjidhje që Kosova t’i pranojë kopjet e regjistrave civilë? A është kjo një marrëveshje që shkon në dëm të interesit tonë?

Tahiri: Çështja, jo vetëm e regjistrave civilë, por edhe kthimit të dokumentacionit kadastral, është gjetur në kuadër të një zgjidhjeje të përkohshme. Arsyeja pse e kemi pranuar këtë zgjidhje të përkohshme qëndron në faktin se BE-ja na ka garantuar se i njeh këto dokumente dhe i verifikon vetë BE-ja. Me këtë rast, Kosova e plotëson kuadrin e plotë të regjistrave civilë, i cili është një prej kritereve për liberalizim të vizave.

Meqë edhe ky është një parakusht për plotësim të kritereve për liberalizim të vizave, atëherë na është dashur që të pranojmë këtë zgjidhje të përkohshme. Mirëpo, përfundimisht, një ditë Serbia do t’ia kthejë dokumentet origjinale Kosovës, jo vetëm ato kadastrale, por të gjitha që i ka grabitur gjatë kohës së luftës, sepse të gjitha dokumentet origjinale e kanë vendin në Kosovë.

Zëri: A besoni ju që Serbia do t’i respektojë marrëveshjet? Historikisht, Serbia, kur ka qenë në disavantazh, nuk i ka pranuar marrëveshjet. Ajo i ka shkelur ato?

Tahiri: Në qoftë se do të kisha gjykuar nga gatishmëria e Serbisë për t’i respektuar marrëveshjet, atëherë do të kisha përgjigje negative. Mirëpo, gjykimi im bazohet në vendosmërinë dhe fuqinë e BE-së për ta detyruar Serbinë që të respektojë marrëveshjet. Kjo fuqi apo ky autoritet i BE-së rrjedh nga fakti se Serbia ka paraqitur aspiratën të integrohet në BE, prandaj dialogu teknik dhe suksesi i tij, janë një prej kushteve që priten të plotësohen nga Serbia.

Nga ana tjetër, ne kemi kërkuar nga BE që ta shpërblejë Kosovën me afrimin sa më të madh drejt BE-së. Kemi kërkuar realizimin e marrëdhënieve kontraktuale mes Kosovës dhe BE-së si shpërblim për konstruktivitetin e Qeverisë së Kosovës në këtë dialog gjatë këtyre shtatë muajve.

Me Stefanoviqin ndihem e barabartë

Zëri: Si ndiheni kur takoheni me Borisllav Stefanoviqin, njeriun që i ka ndërsyer serbët të djegin Jarinjen. Për këtë ka edhe dëshmi?

Tahiri: Pas ndërhyrjeve që ka bërë Qeveria serbe në Kosovë, krijimit të tensioneve dhe trazirave, sigurisht që edhe atmosfera në dialog teknik ka qenë shumë më e rëndë dhe shumë më e tensionuar. Takimi i 2 shtatorit ishte një bisedë shumë e tensionuar dhe doli nga kornizat e një dialogu diplomatik.

Unë personalisht kam kritikuar ashpër Stefanoviqin dhe Qeverinë serbe, e cila vazhdon të ndërhyjë në punë të brendshme të Kosovës. Me sjelljet e tilla, Serbia, në vend se të kontribuojë në stabilitetin e rajonit, ajo po e bën të kundërtën.

Zëri: Nuk e thatë se si ndjeheni kur takoheni me Stefanoviqin?

Tahiri: Për herë të parë në Bruksel jemi ulur si dy shtete të pavarura dhe sovrane. Kështu që jam ndier dhe ndihem e barabartë.

Zëri: A duhet të bisedohet edhe për vendkalimet kufitare në veri? Nëse jo, si mendoni se do të zgjidhen këto probleme?

Tahiri: Çështja e vendkalimeve kufitare apo përgjithësisht çështja e kontrollit të kufijve ndërshtetërorë mes Kosovës dhe Serbisë dhe kontrollit doganor janë çështje të sovranitetit shtetëror të Republikës së Kosovës. Për këto çështje në asnjë rrethanë nuk bisedojmë me Serbinë. Serbia mund të ketë iluzione që ende ka mundësi të ndikojë në Kosovë, por porosia jonë si Qeveri e Kosovës është se Serbia kurrë më nuk do të pyetet për Kosovën.

Zëri: Serbia vazhdimisht mundohet që bisedimeve teknike t’ia veshë karakterin politik. Nëse kjo ndodh, a do të ketë bisedime politike?

Tahiri: Tendencat e ndryshimit të karakterit të bisedimeve nga ai teknik në atë politik, kanë ekzistuar që nga fillimi, dhe mendoj se Serbia në këtë rast po përdor një politikë donkishoteske, pra një politikë që kurrë s’do të japë rezultate. Pra, pikërisht duke ndjekur këtë politikë sot ka arritur në mat-pozicion.

Jo vetëm që ka marrë refuzimin e vendosur të Kosovës për të shtruar tema politike në dialog, por ka marrë refuzimin edhe të SHBA-ve dhe të BE, të cilën e përjetoi gjatë rundit të shtatë të bisedimeve në Bruksel. Nëse iu kujtohet Serbia kishte bërë një propagandë mediale se ka gjetur rrugën diplomatike për të imponuar temat e karakterit politik, por shkoi në Bruksel, dështoi dhe u kthye.

Zëri: Po flitet që në veriun e Kosovës do të ketë një administrim të përkohshëm ndërkombëtar. Çfarë mendoni ju?

Tahiri: Çështjen e integrimit të asaj pjese të serbëve, të cilët deri tani janë manipuluar politikisht nga Beogradi, ne e shohim të zgjidhur në kuadër të Planit të Ahtisarit.

Kosova nuk ka nevojë për administrim ndërkombëtar

Zëri: Pra, ju përfundimisht e kundërshtoni administrimin ndërkombëtar?

Tahiri: Administrim ndërkombëtar Kosova ka pasur nga viti 1999 që tashmë ka përfunduar. Tash vazhdon prezenca e KFOR-it dhe prezenca e faktorit ndërkombëtar në Kosovë. Prandaj, plani i Ahtisarit i kombinuar me prezencën e EULEX dhe KFOR-it i jep përgjigjen më të duhur për këtë çështje.

Zëri: Në bisedimet me Serbinë, a duhet të zgjidhen problemet ndërmjet dy shteteve apo ndërmjet dy popujve?

Tahiri: Dialogu teknik është i definuar qartë që synon zgjidhjen e çështjeve praktike në mes dy shteteve të pavarura dhe sovrane. Dialogu i shërben përmirësimit të jetës së qytetarëve dhe afrimit të të dyjave vendeve në BE.

Zëri: A duhet që në këtë proces të zgjidhet edhe çështja e shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc?

Tahiri: Dialogu është për çështje teknike dhe jo i karakterit politik.

Zëri: A i diskutoni paraprakisht temat e bisedimeve me kryeministrin Thaçi. A është Thaçi i pajtimit për të gjitha pikat e marrëveshjeve që arrihen në Bruksel. A merr ndonjë vendim pa mbështetjen e Thaçit?

Tahiri: Ne si zyrë dhe unë si udhëheqëse e bisedimeve varësisht nga temat që shtrohen në dialog i drejtohemi ministrisë përkatëse dhe kjo e fundit përgatit platformën për dialog që më pas miratohet në kuadër të grupit ndërministror, si dhe konfirmohet nga kryeministri Thaçi. Pasi merren këto vendime në kuadër të qeverisë, unë jam e gatshme që të bisedoj në Bruksel.

Zëri: Pse nuk e njoftoni Kuvendin e Kosovës për bisedimet?

Tahiri: Ne vazhdimisht e kemi njoftuar Kuvendin për bisedimet dhe rezultatin e bisedimeve. Ne i kemi dorëzuar të gjitha marrëveshjet e arritura në Kuvend. Dialogu është i karakterit teknik dhe Qeveria si organ ekzekutiv është kompetent për zhvillimin e këtij dialogu.

Pas marrjes së mbështetjes nga ana e Kuvendit përmes një rezolute, vetë kryetari i Kuvendit Krasniqi, që në fillim e ka bërë të qartë se dialogu teknik hyn në kompetencat e ekzekutivit. Sa herë kemi marrë ftesë për të raportuar, çdo herë kemi shkuar dhe çdo herë do të shkojmë në Kuvend.