E hënë, 10.12.2018
Impresum - Marketing - Arkiva - Kontakt

Yll Press

Po të lihesh në heshtje do të zhytesh. Po të lihesh në shi do të mbytesh. Kij mendjen – gota e pestë e verës është një pus i thellë.
Portreti i një shiu të lashtë nga Janis Ricos

Janis Ricos

Portreti i një shiu të lashtë


1.

Pse ky shi zgjat historinë e tij
duke mos i lënë pemët të jenë të gëzuara?
Një shkallë ngelet e harruar në pyll
E mbështetur në vetveten e saj.
Kush hipi
të presë një degë qiell? Kush i la
çelësat e tij mbi një gur të ndryshken nga lagështia,
të ndryshken nga kujtimi – çelsa që s’përdoren dot më,
nuk mund të hapim një derë për të dalë jashtë,
të hapin heshtjen, kohën, ëndrrën.

Ky trishtim me flokë të lagura
i vetëm i braktisur, indiferent
kërkon një përgjigje,
pothuajse urdhëron,
megjithëse s’merr pjesë dhe të gjitha për të janë
të padobishme,
dhe mohimi dhe pohimi ynë. Urdhëron, imponon
një fisnikëri të rënë me rroba të grisura,
urdhëron një fisnikëri të parrëzueshme
si një pauzë midis fjalëve,
një pauzë e vogël që thellësia e saj mendon
përsosmërinë, pafundësinë.

2.

Dyer të mëdha me doreza të rënda,
shkallë që rrotullohen të heshtura duke hipur në
lartësinë e
tyre,
lëkurë ujqish të ngurosura në dhomat e gjumit
me gurin e errët të syve të tyre të kthyer nga brenda,
si sytë e pagjumë të të verbërve që studiojnë verbërinë.

Sepse verbëria nuk është gjithmonë një strehë e fshehtë
është një dëshirë që të ekzistojë e pandarëshmja,
të ekzistojë si kristali para vet gotës,
si thelbi i kristalit në kohën që gotat
në tryezën e gjerë pasqyrojnë
fragmente të vogla nga dritaret e mëdha,
fragmente të vogla nga durimi i pemëve që lagen, fragmente të vogla nga telat me gjemba të shiut,
nga fjalët e padobishme dhe nga lëvizjet standarde,
nga buzëqeshjet steriotipe që pengojnë funksionimin e gojës,
të ngrënit e saktë, puthjen e saktë, fjalën e saktë.

Po të lihesh në heshtje do të zhytesh.
Po të lihesh në shi do të mbytesh. Kij mendjen –
gota e pestë e verës është një pus i thellë.

3.

Nga sytë e qelqtë të ujqërve, çdo natë
dikush prekte me gjishtrinjtë e djegur zemrën e
globit të qelqtë
që të zbulojë një të çarë, një përkëdhelje njerëzore,
ashtu si nuhatja jonë kërkon aromën e një gruaje që kaloi,
ashtu si tingulli i shiut kërkoi kujtimin,
ashtu si i huaji kërkon në errësirë të panjohurën vertikale,
të zbulojë në shtëpinë e huaj çelësin e dritës,

sepse drita, në fund të fundit, nuk ka preferenca,
nuk nënkupton të tjera veç atyre që tregon,
ka një fytyrë të njohur nga të gjithë,
është e imja, e jotja dhe e të gjithëve.
Kështu mund të gjesh vendin e krevatit që të flesh,
vendin që të varësh rrobat e tua dhe shikimin tënd,
vendin që të varësh pa hezitim fjalët “dashuroj”
dhe “ekzistoj”.
Këtu mund të gjesh vendin tënd brenda botës.

4.

Askush nuk mund të flejë i qetë, të zgjohet i qetë,
nëqoftëse s’mund ta thotë krejt të vërtetën,
nëqoftëse s’ka ku ta varë shikimin e tij pak para gjumit
në një shikim tjetër miqësor që e pret.
Nëqoftëse s’do ta gjejë duhet që ta shpikë –
në mos për vete, të paktën për të tjerët –
Shikim tepër i ndriçuar,
i njomë, i ashur dhe serioz
brenda hidhërimit të tij, i heshtur si syri
i durimit brenda rrethit të botës
që hapet si një vrimë drite në mes të errësirës –
ky sy që shpon natën
ashtu si një buzëqeshje që zbon një gojë të hidhur.

Ky shi tepër i ndriçuar, që e ka njohur errësirën,
që ka ndenjur pa gjumë në errësirë? Ky sy
që ne nënqoftëse s’mund të ndriçohet,
mund të ndriçojë.
Ky sy i butë si ndjesa dhe i ashpër si përgjegjësia
mund të zhdukë rrënjët e natës.

Cila dëshirë përsërit pemët deri në majën e maleve?
Cila krenari përsërit qëndrimin vertikal të ahut?
Cila dëshirë? Cila krenari? Cili qëllim? S’dinte shiu.
Nuk dinte kush përsëriste vjershat vertikale tej lavdisë.

Ky sy mëshirues dhe i ashpër vëren mendimin dhe
veprimin.

5.

Shiu kërkonte sytë dhe duart e tij.
Në pyll dëgjoheshin krismat e gjahtarëve.
Statujat rrinin nën kamxhikët e ujtë.
Por, druvari dhe bujku dhe korrësi nuk janë statuja
dhe shiu hap vrima në shpatullat e tyre. Shiu
nuk është si fjalët e kristalta prapa xhamit.
Do të duhet më parë një çati si mburojë e kuqe,
pastaj guri
të ndërtojmë statujën e tyre në shi,
të ndërtojmë çekanë shiu të gdhendim gurin.
Punë e vështirë. Mos na harroni.
Ne kemi pranuar në ballin tonë shiun e të gjithë shekujve.

6.

Në fund të verës shkretohen pallatet;
ngelen vetëm rojtarët e muzeut dhe ariu i bronztë;
dy kameriere që të venë re brejtjen e krimbit.
Mbrëmjeve, para dritareve, shikojnë rastësisht
yjet e zbehta dhe të purpurta si farat e qershive
që lanë ata që ikën.
në një tryezë të gjatë ku ato s’kanë marrë pjesë.
Çarçafët bëhen fletë katrore prej mermeri.
Gozhdët e arta të karrigeve prej meshini
janë të ngulura në heshtje. Netëve
lëkurët e paepura të ujqërve ngrihen
Ecin pranë heshtjes,
përshkojnë korridoret, ngjitin shkallët;
në qimet e tyre vezullon parandjenja e furtunës
dhe rrufeja ngul thikën e saj në qelqin e syve të tyre.

Këtu rifillon e plotë jeta e egër e pyllit,
rrufeja, rrënja dhe era,
e vërteta e konkurrencës së pemëve pranë harabelave naivë.
Po njeriu i komandon lëvizjet e tij.
Në një çast doli kopshtari nëpër shi.
Gjeti çelësat mbi gur. Pastaj i harroi në të njëjtin gur.
Ndofta dhe s’i ka harruar. Ndofta përtoi të hapë dyer të mëdha.
Tha se nuk i gjeti. Në xhepat e tij të zbrazta
ngelën dy duart e tij të papuna

si dy çelësa të mëdhenj, të sigurt
që do të mundin pasnesër të hapin derën e jashtme të pranverës
me një lëvizje të thjeshtë dhe të domosdoshme
ashtu siç fshin shiun nga balli yt,
ashtu siç fshin gojën tënde pas të puthurës,
ashtu siç fshin sytë e tu pas të qarit.

Çelësat e muzeut ngelën të varura në brezin e dimrit.
Shiu provonte durimin tonë me mijëra ndëshkime sistematike.

Shi i pambaruar sipër shtëpive, pemëve, viteve.
Shiu ka një fytyrë të qelqtë si shikimi i vrarë i kafshëve.

Prapa qelqit duket koka lakuriqe,
lakuriq janë edhe dhëmbët e gjatë e të dendur,
përgatitja e transformimit të një vdekjeje në buzëqeshje, dallohen acidet e pështymës që transformojnë bukën në mendim
Shiu ngelet i pandryshueshëm brenda ndryshimeve të fjalëve
dhe përsëritjes së ngjarjeve,
me sinqeritetin e zhveshur të fytyrës së tij të qelqtë.

Na kap papritur në kohën që provojmë para pasqyrës
një shprehje të ndrojtur dhe të denjë. Na ndalon në
mes të turpit të maskës sonë më të bukur.
Shiu i jep vlerë gjithë lakuriqësisë sonë,
Duhet të luftojmë me shiun dhe me maskat.

7.

Dikush ngeli vetëm në mes të dimrit
midis statujave të drunjta të pemëve të zhveshura,
i vetëm nënë shpellën e lartë të të ftohtit,
i vetëm si statujë lakuriqe në hapësirën e pavdekësisë,
i zhveshur i tëri në mes të shut, që të mundë shiun
dhe frikën e tij?

Syri i pamëshirshëm vërente lakuriqësinë e tij
dhe harabelat lëshonin glasën sipër supeve të tij.
Në thellësi dëgjoheshin gjithnjë krismat e gjahtarëve,
pastaj nagantet e rojeve që qëllonin fantazmat e perandorëve.
Atëherë statuja filloi të lëvizë
duke zbritur me hapa serioze drejt qytetit.

8.

Ai, i vonuari, u kthye përmes shiut në mesnatë.
Portieri i hapi portën.
Kamerierët i shtruan krevatin.
Ujqit u shtrinë para këmbëve të tij.
S’kishte maskë. S’ishte statujë.
Jo, nuk ishte vetëm.
Mbante në duart e tij një këngë të gjatë, të ashpër,
të ndjeshme
si shkopi i magjistarëve që duan të transformojnë
jetën,
si shkopi i të verbërve duke kërkuar që të futet në botë.

Në anë të shkopit të të verbërve
është përqendruar shikimi i tyre. Cepi i shkopit
është syri i tyre i thellë, i përshtatur në errësirë.
Të verbrit
godasin me shkop, provojnë ajrin, heshtjen, rrënjën, gurin,
godasin vetë syrin e tyre nëpër të gjithë gurët
dhe kanë dhimbje.
Aty ku kanë dhimbje, shikojnë dhe njohin,
aty ku shohin dhe njohin, tregojnë.

Vjersha është një gisht i shtrirë nëpër shi
që tregon duke u dridhur nga ana e diellit.

Poetët e kanë mundur verbërinë.

Përktheu: Andrea Zarballa dhe Agim Mato

Publikuar: 28.01.2014 | 19:52
Lexuar: 1049 herë
Printo PDF format Shto në,..

Komentet

Ndalohet përdorimi i gjuhës denigruese dhe fjalëve ofenduese ndaj individëve dhe ndaj grupeve specifike, si dhe komentimet që s`kanë të bëjnë me temën e artikullit. Moderatorët mbajnë të drejtën e fshirjes së komenteve që thyejnë rregullat e komunikimit.
Emri:
Email adresa:
Komenti:















Developed by: Just5 Studio
Rss furnizime